Perkataan Jawi berasal daripada perkataan Al-Jawi yang
digunakan oleh orang-orang Arab yang datang ke Kepulauan Melayu. Mereka
menggunakan perkataan al-Jawi kerana antara pulau-pulau Melayu yang terkenal
pada ketika itu ialah Pulau Jawa. Keterangan ini dapat dibuktikan melalui
catatan para pedagang Arab seperti Yaqut (Mu’jam Al-Buldan), Abu al-Fida
(Taqwin al-Bundan) dan Ibn Batutta (Rihlat Ibn Bathutta). Ini boleh diterima
sebagai satu kemungkinan yang kukuh bahawa skrip Jawi itu dinamakan oleh orang
Arab untuk merujuk kepada penduduk di Jawa / Sumatera sebagai al-Jawah yang
beragama Islam dan bertutur bahasa Melayu.
Mengikut G.H Werndly bahawa Jawi boleh dikaitkan dengan
perkataan Jawa seperti yang disebut oleh Marco Polo sebagai nama lama bagi
Pulau Sumatera. Berbeza pula dengan pendapat Raffles bahawa perkataan Jawi bagi
orang Melayu bermaksud kacukan seperti dalam ungkapan Anak Jawi iaitu kacukan
daripada bapa keling dan ibu Melayu. Dengan yang demikian timbul istilah Jawi
Peranakan.
Wiikinson pula mensinonimkan Jawi dengan Melayu seperti yang
terdapat pada ungkapan berikut :
“…Jawikannya…” yang bermaksud terjemahnya ke dalam bahasa
Melayu. Kebetulan pada masa itu tulisan Jawi sedang popular digunakan oleh
masyarakat setempat. Selain itu, terdapat perkataan Jawi yang boleh diistilah
sebagai Malayu, umpamanya dalam kitab Seribu Masalah terdapat kata-kata
seperti berikut :
“ …Kitab….yang
daripada bahasa Parsi…dipindahkan kepada Bahasa Jawi….oleh Muhammad Mizan bin
Haji Khatib Taha…yang berbangsa al-Jawi dari Palembang…pada tahun 1230 Hijrah.”
Istilah Jawi pula telah menjadi ikutan orang-orang Malayu
yang menamakan tulisan Arab sebagai tulisan Jawi. Za’ba mengatakan bahawa
tulisan Melayu huruf Arab itu biasanya disebut orang pada ketika itu sebagai
tulisan Jawi. Perkataan Jawi juga turut dikaitkan dengan rangkai kata seperti
Tanah Jawi, turun ke Jawi, kitab Jawi, ulamak Jawi, orang Jawi, masuk Jawi dan
sebagainya. Berdasarkan kepada keterangan di atas, dapatlah disimpulkan bahawa “
Jawi adalah nama yang diberikan kepada seluruh bangsa di Kepulauan Melayu,
sementara bahasa yang digunakan ialah bahasa Jawi dan tulisan yang digunakan
dinamakan tulisan Jawi”
....bersambung....
